Gizem Sezer Aktaş
Temmuz sıcağında Nizip, Karkamış, Oğuzeli hattında 17 noktada anız yakıldı. Duman şehrin içine kadar girdi. Gaziantep’te AQI 137’yi gördü. Anız dumanı sadece göz yakmıyor: Karbon monoksit, metan ve ince partiküller içeriyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanları uyarıyor: “Özellikle çocuklar, yaşlılar ve astım hastaları için ciddi risk. Duman dağılsa bile toksik kalıntılar eşyaya sinip saatlerce havada kalıyor.”
Peki pencereyi kapatsan da içeri dolan dumanı ne yapacaksın? Cevap: 3 TL’lik ıslak havlu + karbonat yöntemi.
3 TL’LİK YÖNTEM NEDİR? – ADIM ADIM
Malzeme Listesi
1. Kalın pamuklu havlu: 1 adet – evde var. Yoksa 2-3 TL
2. Karbonat: 1 yemek kaşığı – paket 5 TL, 1 kaşığı 0,10 TL
3. Su: Çeşmeden
Toplam maliyet: ∼3 TL
Uygulama – 2 Dakikada
1. Havluyu ıslat: Musluk altında tamamen ıslat, damlamayacak kadar sık.
2. Karbonat serp: Islak havlunun ortasına 1 yemek kaşığı karbonat dök, hafifçe yedir. Karbonat, duman partiküllerini ve kokuyu hapseden doğal filtre görevi görür.
3. Kapı/Pencere önüne as: Dumanın girdiği cam, kapı aralığı, klima menfezi önüne havluyu mandalla veya bantla tuttur. Islak havlu + karbonat, PM2.5 partiküllerinin %60’ını ilk geçişte tutar.
4. 2 Saatte bir yenile: Havlu kurudukça etkisi biter. Yeniden ıslat, karbonat ekle.
UZMAN NE DİYOR?
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Berna Botan Yıldırım: “Sigara dumanında olduğu gibi anız dumanındaki nikotin ve toksik maddeler halı, perde, koltuğa siner. Zamanla tekrar havaya karışır. Buna ‘üçüncül duman’ diyoruz. Emekleyen çocuklar ve evcil hayvanlar en riskli grup. Ortamda duman olmasa da yüzeylere yapışan kalıntılar temasla vücuda geçer. Bu yüzden sadece duman anında değil, sonrası da korunmak şart.”
Anız yakma ayrıca karbon monoksit ve metan yayarak solunum yolu hastalıkları, alerjik reaksiyon riskini artırıyor. Uzmanlar: “Çocuk, yaşlı, KOAH ve astım hastaları o günlerde dışarı çıkmasın, evi de böyle basit yöntemlerle korusun” diyor.
EVDE 5 DAKİKALIK EK KORUMA PLANI
1. Havalandırma ters taktiği: Duman dışarıda yoğunken camı açma. Rüzgar kesilince 5 dk çapraz havalandır.
2. Klima “iç sirkülasyon”: Arabada ve evde klimayı dış hava almayacak moda al.
3. Yüzey sil: Duman sonrası sehpa, TV ünitesi, kapı kolunu sirkeli su ile sil. Sirke, sinen toksik kalıntıları çözer.
4. Çamaşır toplama: Balkondaki çamaşırı içeri al. Partikül kumaşa yapışır.
5. Burun temizliği: Dışarı çıktıysan serum fizyolojik ile burun yıka. Partikülün akciğere inişini azaltır.
NEDEN İŞE YARIYOR?
• Islak havlu: Fiziksel bariyer. İnce partiküller su damlacığına yapışır, geçemez.
• Karbonat: Alkali yapısı asidik duman gazlarını nötralize eder, kokuyu hapseder. 1 paket karbonat 5 TL, 50 kullanımlık.
• Maliyet: 3 TL’ye evdeki herkes korunur. Eczanede hava temizleyici filtreler 300 TL’den başlıyor.
YASAL NOT: ANIZ YAKMAK YASAK
Anız yakma hava kirliliği, trafik kazası, komşu tarlaya sıçrama riski taşıyor. Toprağın organik maddesini yok edip verimi düşürüyor. Yakana idari para cezası var. Dumanı senin evine geldiyse 112’yi araman yasal hak.
ÖZET – BUZDOLABINA ASMALIK
Duman Eve Girdi → 1 Havlu + 1 Kaşık Karbonat + Su → Kapıya As → 2 Saatte Yenile.
Çocuklar ve hastalar o odaya girmesin. Camı duman azalınca aç. Yüzeyleri sirkeli su ile sil.
Kaynak: Göğüs Hast. Uzm. Dr. Berna Botan Yıldırım, Tarım ve Orman Bakanlığı Anız Bilgi Notu, TemizSözlük pratik temizlik
News
