Bir Arkeoloğun Ölümü Üzerine

EkoGazete

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Genç Plinius, “Kadınların çığlıkları, bebeklerin ağlaması ve erkeklerin haykırışlarını duyabiliyordunuz.” diyerek bu anı bizlere aktarmıştır. Aradan geçen 16. Yy boyunca bu kentler hakkında bilinenler unutulmuş ta ki 1709 yılında Herculaneum kentinin yakınlarında su kaynağı ararken bulunan mermer heykel parçasına kadar. Roma eserlerinin işçilerce çıkarılması ve yağmalanması ile arkeoloji bilimi resmen insan hayatına girmiştir. Gerçek anlamda kazılar 1748 yılında, Roque Hoaquin de Alcubierre tarafından ilk defa başlamıştı.

Buradaki kazılarda akıllara kazınan Winckelmann (yani Klasik Arkeolojinin Kurucusu), Roma’da Kardinal Albani’nin kütüphanecisi iken, Protestanlıktan Katolik’e geçmiştir. Bu durum ona kitaplara erişimi ve hali hazırda Herculaneum’u kazan Alcubierre’nin bulduğu nesnelere erişim imkânı sağlamıştır. Bu sıralar Winckelmann’ın Arkeoloji ile direkt bir bağlantısı yoktur, zamanla Roma Sanatına ilgi duyacak ve bu alanda ustalaşacaktır. Öyle ki eserleri in situ (eserlerin yerleşim içindeki bulunduğu alan) olarak incelemenin önemini anlayacak ve bu savı yeni doğmuş olan arkeolojiye aşılayacaktır. Winckelmann, eserleri bir nesne olarak görmekten çok, geçmiş dönemin gündelik yaşamı, sosyal hayatı ve toplumsal geleneğin yansıtıcı olarak görmüştür. Oysa yeni doğmuş olan arkeoloji tamamıyla eser odaklı, tahribat düşüncesi ve talan etme amaçlı çalışmalar yapmaktadır. O muhteşem eserlere ulaşmayı ve eserleri elit takımına satmayı hedeflemektedir. Winckelmann’ın bu düşüncesi o dönemde âdeta bir devrimdir.

İlginçtir günümüz arkeolojisinde halen talan düşüncesi yer yer görülür. Eser odaklı çalışmalardan vazgeçilemez. Winckelmann, bu devrim niteliğindeki yaklaşımlarını deneme fırsatını bulmadan öldürülmüştür. Trieste’de gemi beklediği sırada, altın sikkeleri için hırsızlar tarafından öldürülmüştür. Tesadüf mü bilinmez ama Winckelmann’ın karşı çıktığı talan düşüncesi, katili olmuştur. Bazı düşünceler pratiğe sürülmeden yaratıcısı ile yok olup gider. Oysa Winceklmann’ın düşüncesi Arkeolojide araştırmacılara bir ışık olmuştur. Nesneden(Eserden), yaratıcıya (İnsana) gitmeyi sağlamıştır.