Fast Foodlaşan Dünyamın Sanat Sancıları

Halil Aslan

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Nedir bu fast foodlaşma meselesi? Sanayi Devrimi ile gelen, seri üretim ve hızlı yaşamın hızlı tüketimle buluşmasından dolayı ortaya çıkan bir yapıdan bahsediyorum. Hızlı tüketim kavramı, modern dünyanın pek çok alanında kendisine yer ediniyor. Bu kavramı unutmayalım, daha sonra buraya döneceğiz. G. Ritzer, “Toplumun McDonaldlaştırılması” adlı kitabında şöyle diyor: “İleride göreceğiniz gibi McDonaldlaştırma yalnızca restoran sanayisini değil, eğitim, iş, sağlık, seyahat, zevk, rejim, politika, aile ve toplumun tüm diğer özelliklerini de etkilemektedir”. Ritzer, fast foodlaşmanın yalnızca yemek sanayisinde değil, (seri) üretim ve tüketimin olduğu her alanda görüldüğünü dile getirirken gelin beraber sanatın fast foodlaşmasına ve hızlı üretime kısa bir bakış atalım.

Sanatta Hızlı Olmak

Önce sanatta hızlı üretime değinelim. Tabii olarak bu meseleye kimi sanatseverler ve sanatçılar karşı çıkacaktır. Ancak bu durumu lehte gerçekleşen bir gelişme olarak görenler de diğer kutupta yerini almış durumdalar. Sanat, hızlıve ekonomik olarak üretildiği zaman da sanat eseri olarak görülebilecek mi bilmiyorum. Ama hızlı üretimin sanat değerinde dalgalanmalara neden olduğundan eminim. Burada sanat kelimesine yaptığımız vurgu ile sanatın tanımını da düşünmemiz ve ona göre hareket etmemiz gerekecek. Fakat bu tanımlama işini sizlere bırakıyorum. Çeşitlilik ve hızlı üretim olağanüstü derecede fazla. Bu duruma her sanat dalında rastlamaktayız. Işıkla resim yapma sanatı olan fotoğraflar var mesela. Resim yapmaktan daha hızlı bir şekilde, anında, fotoğraf çekebiliyoruz. Öyle ki edebi ürünlerin üretimi, günümüz teknoloji araçlarının da yardımıyla kısa sürede nihayete erebiliyor ya da düzenlenebiliyor. Dijjital âlemde yapay zekâlar sayesinde, hayal gücümüz bizi birer sanatçı edasıyla üretime sürükleyebiliyor. Hızın, değişen ve dönüşen dünyadaki rolü yadsınamaz bir gerçek olmasına karşın tek etken olmadığını da belirtmek isterim. Burada olguları minimalize etmek hızın arkasına eklemlenebilecek bir etken olarak görülebilir.

 Hızlı Tüketim Üretim Açığına Neden Olur Mu?

Tüketim; TDK sözlüklerinde “kullanarak harcayarak yok etmek, bitirmek” anlamında kullanılmaktadır. Hızlı tüketim bu bitirme/yok etme işini katlayarak ilerletmektedir. Tüketim çılgınlığına kapılmak günümüz dünyasında normal karşılanıyor olsa da, uzun vadede bireylerin maddi dengelerini bozabilir, çevresel kaynakların tükenmesine yol açabilir ve sanatçının yaratım dünyasındaki üretimi olumsuz etkileyebilir. Asıl sorun ise artan talep nedeniyle sanatsever kitleyi ne kadar besleyebildiğimizdir. Bir müziği birkaç dakika içerisinde tüketmek çok kolay bir eylem. Öyle ki edebiyat alanında “küçürek öykü” denen bir kavram var artık. En az kelimeyle yazılmış olan öyküler ve sıkıştırılmış felsefenin birlikteliğinden oluşan bu kısa kurmacalar hızlı tüketimi açıklamak için birebir yapıtlar. Hatta edebiyatın doruk noktası olarak ele alabileceğimiz, film sektörünü bile geride bırakan dijital oyunlar, hızlı tüketimin en güzel örneklerinden biridir. Ayrıca burada pasif tüketici konumunda olmak zorunda değiliz. Artan talebe uygun tüketim ürünleri ortaya koymak sanatçı ve tüketicinin karşılıklı alışverişini normal düzeyde tutabilir.

Sonuç olarak, sanatta üretim ve tüketim, günümüzde hız etkisini de dikkate alarak paralel bir gelişim göstermektedir. Hızlı tüketim kültürü, sanatın değerini ve anlamını yeniden tanımlamayı gerektirebilir.