Vakit Geçirilen Şey Sanata Dönüşür

EkoGazete

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Arkeoloji lisans yıllarımda, bir sunum gerçekleştirmek amacıyla Aksu Fen Lisesine gitmiştik ve lisenin müdürü ile kısa bir sohbet gerçekleştirmiştik. Bu sohbetten aklımda kalan tek şey okul müdürünün şu mükemmel tanımıydı; Sanat, toplumun vahşi yönlerini törpüler. Oldukça anlamlı gelen bu tanım zamanla beni üzerinde düşünmeye itti. Gerçekten de Sanat toplumun vahşi yönlerini törpüler mi?

Bu soruyu sormamın nedeni toplum olarak görmediğimiz daha çok grup olarak nitelendirdiğimiz Paleolitik dönem insanları hakkında. Şimdilerde bizlere sanat eseri gibi gelen, kaya resimleri, mağara resimleri veya kazımalar gibi görsellerin aslında tam olarak amacını bilmiyoruz. Bu konu yoruma açıktır ve herkes bu olay hakkında bir yorumda bulunabilir. Bu çizimlerin amacı nedir? Ritüel, Bereket, Eğitim, Hafıza, Sanat? Mağaradaki çizim, odamızdaki tablo olamaz mı? Tüm bunları yorumlardan ibarettir ve hakkında kesin yargıya varmak tamamıyla hayalperest bir düşüncenin ürünüdür.

Çizimleri bir kenara bırakırsak aslında hakkında daha net konuşabileceğimiz ve sanat diyebileceğimiz bir şey vardır; Süslenme. Elbette arkeolojik olarak günümüze ulaşan kısıtlı süslenme araçları vardır. Hele konu Paleolitik dönem ise nerdeyse imkansızıdır. Neyse ki burada yazının başlığı araya giriyor “Vakit Geçirilen Şey Sanata Dönüşür”. Bu basit cümle aslında birçok kültürün temelinde yatan nesne-zaman-insan ilişkisinin bir özetidir. Örneğin şu an Arkeolog olarak görev aldığım Hatay Üçağızlı Mağaralarında daha önce yapılan çalışmalarda Üst Paleolitik Dönemde mağara sakinlerinin, deniz kabuklularını delip süslenme amacıyla kullanıldığı tespit edilmiş. Bu oldukça ciddi bir keşiftir. Çünkü insanların “Benlik” duygularının oluştuğunu görebiliriz. Bunun yanı sıra günümüzde dahi bu mağara çevrelerinde kayalıklarda oldukça zengin kabuklu faunası görebiliriz. Etrafınızda bu denli kabuklu varken ve onlarla geçen uzun zaman elbette tüketim haricinde başka bir amaç ile kullanıma neden olurdu. Bu kullanım sanattan başka bir şey değildir. Kısacası etrafınızda var olan ve sürekli vakit geçirdiğiniz şey sanata dönüşecektir. Peki bu durum mağara sakinlerinin vahşi yönlerini törpüler mi? Kim bilir belki de törpülemiştir.

Paleolitik dönem hatta Neolitik ve Kalkolitik dönem insanlarının sanat anlayışı hakkında çok az bilgimiz bulunuyor. Belki de bu durum 19. Yy sonrası bireylerinin düşünme biçimlerinin ve nesnelere bakışlarında yaşanan köklü değişikliğinden kaynaklanıyor da olabilir. Her anlamda sanat veya sanatın arketipleri uzun zamandır insan hayatına girmiş bulunuyor. Coğrafyalar, insanın vakit geçireceği nesneyi insanlara sunuyor insan ise zamanla birleşip sanat yaratıyor.