Gaziantep’in Dağları: Ekolojik Hazinelerin Korunmasındaki Eksiklikler

Gizem Sezer Aktaş

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dağlar, çevresinde yaşayan insanlar için ekolojik, estetik ve sosyoekonomik açıdan büyük öneme sahiptir. Ancak, dağ ekolojisi literatüründe çok sayıda bilimsel çalışma bulunmasına rağmen, bu alanlar ekosistem hizmetleri açısından en az çalışılan ekosistemler arasında yer almaktadır. Oysa dağ ekosistemleri, dünya nüfusunun büyük bir kısmına önemli faydalar sağlayabilecek kritik kaynakları barındırmaktadır. Bu nedenle, dağ ekosistemleri ve sağladıkları ekosistem hizmetleri arasındaki ilişkinin anlaşılması, daha bilinçli kararlar alınmasına ve çevresel, ekonomik, sosyal ve doğal kaynakların korunmasını geliştirmeye yönelik politika ve stratejiler oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.

Gaziantep, 6.300 km²’lik yüzölçümüyle bu bağlamda incelenmeye değer bir bölgedir. Şehrin çok küçük bir kısmı Akdeniz Bölgesi’nde, büyük bölümü ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer almaktadır. Gaziantep’in doğusunun %60’ı yüksek düzlükler ve batısı ise dağlardan oluşmaktadır. Resmi kayıtlara göre şehirde 51 adet dağ ve tepe bulunmaktadır. Bu dağlar arasında Akça Dağı, Arapdede Dağı, Büyük Dağ, Eşme Dağı, Gökçe Dağ, Kara Dağ, Kartal Dağı, Katranlı Dağı, Sakaltutan Dağı, Sarıyaprak Dağı, Sof Dağı, Tandır Dağı, Uzunkabir Dağı ve Yağlıpınar Dağı sayılabilir.

Çevresel yaklaşımlar söz konusu olduğunda, ekonomik faktörler oldukça önemlidir. Kamuoyunu bilinçlendirme yöntemleri, sürdürülebilir kalkınma için vazgeçilmezdir. Gaziantep, bir sanayi şehri olarak bu süreçte özel bir öneme sahiptir. Uzmanların yaptığı bilimsel değerlendirmelere göre, kent merkezlerinden kaynaklanan hava kirliliği, endüstriyel alanlara göre daha fazla çevresel zarara yol açmaktadır. Bu durum yalnızca Gaziantep için değil, Türkiye genelinde de geçerlidir. Çevre cezalarının çoğunlukla sanayiye uygulanması ve kent merkezlerine daha az uygulanması, halkın ekonomik durumu ile doğrudan ilişkilidir. Gaziantep’te ise çevre projeleri kapsamında bilinçlendirme ve eğitim projeleri hız kesmeden devam etmektedir. Çevresel suçlar arasında yere çöp atmaya yönelik para cezaları ve su kaynaklarını kirletenlere yönelik büyük ölçekli hapis cezaları bile bulunmaktadır.

Gaziantep’teki dağlık alanlarla ilgili yapılan çalışmalar, küresel ölçekte yürütülecek araştırmalar için genel bir bilgi sağlayabilir. Ancak, şehirdeki 51 dağ üzerine “dağ ekolojisi” kapsamında yeterli çalışma yapılmadığı görülmektedir. Yürütülen mevcut çalışmalar arasında biyologlar endemik bitkiler üzerine, ekologlar ise yeraltı ve yerüstü su kaynakları üzerine araştırmalar gerçekleştirmektedir. Ancak, genel anlamda dağ ekolojisi üzerine bilimsel çalışmaların yetersizliği, örneğin Sof Dağı’ndaki taş ocağı kazı alanında yapılan doğa tahribatı gibi somut örneklerle gözler önüne serilmektedir. Ayrıca, halen kayıtlara geçmemiş tepeler ve dağların bulunduğu da bilinmektedir. Bu tepecikler ve yüksek kayaçlar içinde insan damarlarına benzer su kanallarının bulunduğu gözlemlenmektedir. Şehirdeki doğal sarnıçlar ve su kanallarının da önemli birer ekolojik değer taşıdığı gerçeği göz ardı edilmemelidir.

Bu bağlamda, çevresel çalışmaların özellikle dağ ekolojisi üzerine yoğunlaşması, ani denetimlerin arttırılması, ekonomik boyutların yeniden değerlendirilmesi, teşviklerin arttırılması ve çevreci yaklaşımların halka çeşitli etkinliklerle yayılması, iklim değişikliği karşısında büyük önem arz etmektedir. Diğer toplumsal ceza kanunlarının ekonomik boyuta bakılmaksızın uygulanması gibi, çevre kanunu cezalarının da etkili ve kararlı bir şekilde uygulanması, doğanın korunmasına büyük katkı sağlayacaktır.